Tijdens het slotsymposium van het Europese samenwerkingsproject Preserve van de Assembly of European Regions op 20 oktober jongstleden stond innovation & sustainable tourism centraal. Het congres vond plaats in het cultuurtoeristische mekka Toscane dat jaarlijks zo’n slordige 50 miljoen toeristen mag ontvangen. De vertegenwoordigers van verschillende toeristische regio’s uit Europa waren het met elkaar eens dat iedereen zich probeert te onderscheiden met dezelfde kwaliteiten; cultuurhistorie, landschap en gastronomie. Kernkwaliteiten voor toerisme die op duurzame wijze moeten worden behouden en versterkt. Waar echter niet of nauwelijks synergie in te vinden was, was de manier waarop innovatie in deze regio’s wordt opgepakt. In het toeristisch sterk ontwikkelde Siena wordt een culinaire webportal als innovatie gezien terwijl in Scandinavie een organisatie ‘Nordic Innovation’  juist investeert in crossovers tussen de verschillende sectoren om tot vernieuwing te komen. In de vele gesprekken die tijdens het werkbezoek en congres zijn gevoerd met het reisgezelschap is voor mij het beeld voor de te volgen koers in Brabant duidelijker geworden. Bekend is dat Brabant als destinatie op de ladder van de toeristische aantrekkelijkheid matig scoort. Behalve de hoge dichtheid aan attractieparken zijn de kernkwaliteiten die nodig zijn voor een sterke toeristische regio in andere gebieden om ons heen sterker. De natuur is in de Veluwe  mooier, de steden zijn in Holland en Vlaanderen fraaier en de gastronomie is in Limburg en Vlaanderen beter. Hoe kun je je, met het gegeven dat je directe concurrenten fundamenteel beter zijn, dan toch een groter aandeel verwerven in de toeristische markt? Moeten we blijven investeren in de krimpende markt van gezinsvakanties die nu nog voor de attractieparken naar Brabant komen of moeten we nieuwe onderscheidende kwaliteiten zien te definieren?

Kansen met creatieve industrie
Brabant kent een lange historie van schaarste. Vanuit achterstand en tegenslag op economisch terrein weet de regio zich inmiddels op slimme wijze tot een regio met economische voorsprong te ontwikkelen. De successen van Eindhoven op het vlak van technologische innovatie komt dankzij de inbreng van de creatieve (design-) industrie steeds meer in beeld. Niet in het minst door door de inbreng van profielversterkende events als Dutch Design Week, Glow, STRP-festival en zelfs fooddesign dat zich als het nieuwste fenomeen in de regio Eindhoven sterk begint te ontwikkelen. De oude toeristische kernwaarden cultuurhistorie, landschap en gastronomie worden door deze creatieve impulsen van nieuwe waarden voorzien die een wereldwijde potentie hebben om zich te kunnen onderscheiden van andere regio’s. Investeringen in culturele vernieuwing en ambities als Culturele Hoofdstad van Europa zijn daarbij essentieel om het vernieuwingsproces op gang te brengen. Vernieuwing dat noodzakelijk is voor het traditionele toeristische product van Brabant dat dankzij de creatieve industrie een gezicht kan krijgen. Een gezicht dat door slim gebruik te maken van wereldbefaamde iconen als Vincent van Gogh & Jheronimusch Bosch goed kan worden gepositioneerd. Wat Michelangelo voor Florence heeft betekend kunnen deze kunstenaars ook voor Brabant betekenen; een regio die op haar schaarse gronden slimme verbindingen aan durft te gaan, individuele kracht kan omzetten in cooperatieve energie en middels mondiale merken de verbeeldingskracht kan stimuleren. Alleen op deze wijze kan de regio zich gaan onderscheiden en de naar beleving en zingeving zoekende consument verleiden zich te laten inspireren door Brabant. Van Gogh Brabant heeft de ambitie uitgesproken de huidige 600.000 buitenlandse overnachtingen te laten groeien naar 1 miljoen in 2018. Wanneer overheid, onderwijs en ondernemers in Brabant met haar vrijetijdseconomie de cooperatieve kracht vinden creatieve industrie en toerisme structureel te verbinden geloof ik in een veelvoud daarvan.

 Binnen enkele weken is het zover. Het internetplatform van UitinBrabant.nl wordt gestopt om plaats te maken voor een nieuwe formule, een nieuwe technologie, maar met behoud van de sterke naam en functie.
In 2002 is UitinBrabant.nl gestart als innovatief uitgaansplatform. Met behulp van een vooruitstrevende redactionele sandwichformule, een provinciaal-lokale aanpak en distributienetwerk a la web 2.0 (in een tijdperk dat 1.0 nog state of the art was) oogste dit Brabantse actieplan-cultuurproject aanzien. Na een jaar was de opvallende rode portal met dito presentatrice op Omroep Brabant al een gevestigde naam in Brabant. In de eerste meting na een jaar experimenteren en communiceren kende al 40% van de Brabanders Uit in Brabant. Een opmerkelijk resultaat dat uiteindelijk als gevolg had dat de website op piekdagen de drukte niet kon verwerken.
Na 9 jaar is nu de tijd aangebroken om de uitgaansinformatie op een andere wijze te ontsluiten en te distribueren. Eerdere pogingen om de databases van UitinBrabant.nl te koppelen aan onder meer Nederlands Uitburo of het bijzonder krachtige UitinVlaanderen zijn uiteindelijk geparkeerd. Reden was de ultieme wens om de informatie van VVV’s te koppelen aan de cultuur- en uitgaansinformatie wat bij de Nederlandse en Vlaamse cultuurportalen niet mogelijk bleek te zijn. De zappende pluriforme consument wil  niet alleen uitgaan maar ook winkelen, uit eten of ergens overnachten en misschien nog wel een route wandelen of fietsen. Dit vraagt om een andere aanpak en een crossover tussen event-gestuurde en toeristisch georienteerde navigatiemethodieken. Door deze informatie vanuit een integrale benadering te beheren en te distribueren hopen wij uiteindelijk meer aandacht te kunnen geven aan de creatie en het beheer van een strategisch internetdomein onder de titels UitinBrabant.nl, VVVBrabant.nl, RoutesinBrabant.nl en alle lokale en regionale varianten daarvan. Het accent ligt vanaf morgen niet meer op het doorontwikkelen van databases maar op de het versterken van de internetcommunicatie. Een wens die Leisure Boulevard bij Vrijetijdshuis Brabant heeft neergelegd. Samen met VVV Noordoost Brabant zijn de krachten gebundeld en wordt er een platform voor het VVV- en Uitnetwerk  gerealiseerd. Onder het motto alleen ben je sneller, maar samen kom je verder kunnen de Brabantse partijen collectief aansluiting zoeken met landelijke databases als NDTRC van VVV-Nederland en vele andere distributiepartners.
Voor alle ontwikkelaars en fans van UitinBrabant.nl wordt het binnenkort even wennen. Afscheid nemen doet een beetje pijn maar daar krijgen we ongetwijfeld weer mooie nieuwe rode krullen voor terug.

Tijdens deze zomervakantie op het Spaanse platteland heb ik kunnen constateren dat er een vreemde ontwikkeling plaats vindt in Europa. Enerzijds is de crisis in de traditionele vakantielanden Griekenland, Italië, Spanje en Portugal het gesprek van de dag en is de huizenmarkt er ingestort. Anderzijds blijft het aanbod van en de vraag naar bijzondere overnachtingslocaties in deze regio’s groeien. Glampings, luxe retraites, bijzondere authentieke vakantiehuizen lijken het over te nemen van het reguliere stacaravanaanbod. Sites als Eliza Was Here zijn een tophit en traditionele tentverhuurders investeren volop in Safaritenten. Vrijkomende boerderijen worden omgebouwd tot 3-generatie vakantiehuizen en zelfs volledige Spaanse dorpen staan volgens NRC en De Pers te koop (waarvan deze kaart het levende bewijs is). In Nederland is onlangs de zestigste Bed & Breakfast gehonoreerd met de hoogste waardering van 5 tulpen. Hoe kan het toch dat de bestedingen in de vrijetijd toenemen terwijl iedereen de broekriem aan moet halen? Euro Disney telt in het derde kwartaal een stijging van 9% terwijl de Euro zelf  in diepe rode cijfers weg dreigt te zakken. Het ANP meldt op 5 augustus dat uit de GfK Travelscan blijkt dat de landen die geteisterd worden door acute schuldenproblemen het beter blijken te doen dan de rest van de markt. Spanje, Griekenland, Italië en Portugal plussen tussen de 1,2% en 7,6%.
Hebben wij in Europa allemaal oogkleppen op? Of wensen wij tijdens de vakanties te vluchten uit de dagelijkse realiteit en willen wij nog even baden in extreme luxe? Het lijkt er op dat vakanties een primaire levensbehoefte gaan worden. De huidige generatie is met vakantie (of juist in de vakantie…) opgevoed en wil ondanks de slechtere economie blijven genieten van haar verworvenheden. Woningeigenaren kunnen de eigen huizen niet meer financieren en moeten het privébezit verhuren om inkomsten te verwerven zodat men vervolgens weer ergens in het buitenland kan baden in luxe…
Toerisme blijft een interessante sector, zeker wanneer het gaat om het analyseren van het compensatiegedrag dat zo’n belangrijk drijfveer lijkt te zijn: meer vraag naar luxe bij een economische teloorgang, meer vraag naar plattelandvakanties bij een toenemende verstedelijking.
Met de enorme toename van het gebruik van het mobiele internet valt nu al te voorspellen dat er binnenkort 24/7 offline vakantieadressen als niche in de markt worden gezet.

Veel wil ik er eigenlijk nu niet meer over vertellen. Geinspireerd door het concept Gast-Gastgeber bij Ruhr10 en het Pixelhotel in Linz09 zijn wij aan de slag gegaan met een Brabants antwoord voor een kunstzinnige logiesvorm: Flashville. De concepten zijn klaar en de eerste calculaties zijn gemaakt. Het wordt nu tijd voor een intendant die als bouwmeester aan de slag gaat om deze prachtige innovatieve visitekaartjes van Brabant klaar te maken voor verzending naar al die plekken waar we indruk willen maken. Bekijk hier de fantastische ontwerpen die EDHV uit de slimste regio van de wereld heeft gemaakt onder deskunsige begeleiding van Incubate, 2018Brabant en Vrijetijdshuis Brabant.

In een tijd waarin de infrastructuur voor kunst en cultuur in Nederland Thatcheriaans wordt vernietigd, is het goed te constateren dat er een grote belangstelling bestaat voor het koesteren van onze iconen. Met de anticyclische investeringen in ambitieuze projecten als 2018Brabant en het Olympisch plan wil de Provincie Noord-Brabant het leefklimaat in de regio versterken. Het is een slimme aanpak om de op handen zijnde afbraak van de sociaal-maatschappelijke infrastructuur een nieuw perspectief te bieden. Ook al lijkt de bezuinigingswoede van staatssecretaris Halbe Zijlstra desastreus te worden voor alle niet-randstedelijke voorzieningen; Brabant bezit de creativiteit en innovatiedrift om nieuwe kansen te creëren en te benutten. In het kader van 2018Brabant wordt de inspiratie van twee kunstenaars van wereldformaat, Bosch en Van Gogh ingezet om de vernieuwing aan te jagen.

Jheronimusch Bosch & Vincent van Gogh
In 2016 loopt ‘s-Hertogenbosch samen met Brabant voorop met een grootschalig Jheronimusch Bosch evenement, in 2018 volgt de gehele uitrol van de cultuurplannen voor 2018Brabant (met of zonder de benoeming tot de Culturele hoofdstad van Europa). Een van de grote activiteiten hierin zal een tentoonstelling zijn in het Noordbrabants Museum rondom de beroemdste Brabander Vincent van Gogh. Van Gogh Brabant investeert om die reden al vanaf 2010 in de versterking van de cultuur-toeristische infrastructuur. Vanaf 2012 zal deze stichting zich sterker gaan inzetten op de uitrol van een Europese samenwerking met de Franse, Belgische, Engelse en Nederlandse Van Gogh-Partners. Anderzijds komt er een ambitieus programma om geinspireerd door Van Gogh nieuwe culturele crossovers te stimuleren (zoals het bijzondere concept Hendrik) en Vincent’s roots structureel te benutten voor internationale handelsbelangen. Grote kunstenaars worden ingezet om de innovatiekracht van de eigen regio te kunnen vermarkten. Het benutten van de faam van Van Gogh blijkt te werken. Van het Van Gogh-Friendship park in Nanjing tot de VanGoghBrabant-Layar bij de presentatie van Brainport voor de Intelligent Community Award in New York.

Hopelijk steekt de Brabantse cultuursector niet te veel tijd in het negativisme om het huidige kabinetsbeleid maar blijft het eigenwijs vernieuwen met Brabant als inspiratiebron en de wereld als podium. Alleen op deze manier krijgen we nieuwe varianten op Van Gogh en Jeroen Bosch zoals Joep van Lieshout, Viktor en Rolf, Marlies Dekkers, Marc Mulders, Jan Jansen en vele anderen.

Afgelopen maand heeft Vrijetijdshuis Brabant de social media monitor Scanmerk  geïntroduceerd voor het recreatief-toeristisch bedrijfsleven. Het aantal gebruikers van het hulpmiddel groeit zo kort na de introductie echter nog maar gering.  Het is wellicht nog erg vroeg om conclusies te trekken maar het belang van social media bij het keuzeproces van de consument wordt door ondernemers  in de vrijetijdssector nog niet op waarde ingeschat.

Uit onderzoek van het NBTC  blijkt dat ruim de helft van alle inkomende toeristen voorafgaand een beoordelingssite bezoekt voordat men Nederland bezoekt. Eenderde van alle bezoekers blijkt zelfs beïnvloed te zijn bij de keuze voor de vakantie door een online mening van een ander.  Ondernemers uit de vrijetijdssector doen zich tekort door niet actief te participeren en acteren op de diverse sociale media. Voor de kleinere bedrijven die niet de tijd hebben om allerlei verschillende sites te monitoren biedt Scanmerk hulp. Via een eenvoudige rapportage wordt men op de hoogte gehouden wanneer de naam van het bedrijf online gebruikt wordt. Of er vervolgens actie moet worden ondernomen is vervolgens wel aan de ondernemer zelf. De komende maanden zal moeten blijken hoe social media bewust de ondernemers in de vrijetijdssector zijn. 

Blijft Vlaanderen achter?
Opmerkelijke feit dat uit het onderzoek van NBTC naar boven komt is dat België met 34% blijkbaar het laagste aantal gebruikers van social media kent. Dit vraagt om reactie of nader onderzoek. Gebruiken Belgen social media minder intensief dan in andere landen? Heeft de buur van Nederland  zo’n rotsvast vertrouwen in de gebruikelijke toeristische informatie van de aanbieders zelf? Of heeft men een onbeperkt vertrouwen in de kwaliteit van het aanbod van de Nederlanders?  Dit laatste vermoeden zal ik alvast bij voorbaat schrappen lijkt mij.

Veel regio-organisaties worstelen met de vraag hoe omgegaan moet worden met social media en community building. In Brabant wordt met DandenkjeaanBrabant.nl een eerste voorzichtige stap genomen bij het inzetten van verschillende online tools. Tot op heden lijkt de schaal waarop Brabant acteert echter nog te klein te zijn. Zowel in het daadwerkelijk inzetten op een social media strategie als in het volume van de communicatieuitingen, als in het bereik van publiek dat een bijdrage zou kunnen leveren in het communiceren van het gezamenlijke merk Brabant. In Zweden heeft het landelijke toeristenbureau wel fundamenteel gekozen voor het opbouwen van een online community. En met succes!

Tijdens de Inspiratiedag E-tourism van LAgroup gaf Tommy Sollén van Sweden’s Tourist Board een presentatie over de succesvolle aanpak. Inmiddels zijn er al 25.000 liefhebbers die wereldwijd met elkaar informatie, foto’s, reisverslagen en verhalen delen over Zweden. Een goed concept dat wellicht door andere landen en regio’s kan worden gekopieerd. Eén advies blijft wel belangrijk: kies echt voor de social media strategie als leading concept en zet ook al je eigen middelen in op het opbouwen van een community. Zouden we met Merk Brabant tijdens de nieuwe college-periode van Gedeputeerde Staten ook zo’n stap kunnen overwegen?

Kopenhagen krijgt een geweldige leisure-accommodatie als landmark…en als energiecentrale. Het Deense architectenbureau Bjarke Ingels Group heeft met dit ontwerp de opdracht binnengehaald om voor 470 miljoen euro een landschapsvervuiler om te toveren tot recreatieve trekpleister. Zouden de ambities uit de Agenda van Brabant uit onze eigen energiemiddelen van Essent ook zulke grote kanjerprojecten los kunnen maken uit de innovatieve geesten van Brabant? Kan Leisure Boulevard de aanjager worden voor dergelijke leisure en industrie crossovers? Kom maar op John Körmeling! Ik doe mee. Met dank aan Idealize.

Tijdens een bijeenkomst op 19 januari jongstleden voor Brabantse raads- en statenleden over de 2018Brabant, uitte VVD statenlid Marijn ten Harmsen van der Beek via Twitter zijn zorg over het gratis meeliften van de horeca. Een terecht punt. Te meer omdat de publieke investeringen in het ambitieuze 2018Brabant programma aanzienlijk zijn en het directe rendement daarvan in eerste instantie bij de horeca terecht komen. De vraag rest dan op welke wijze het bedrijfsleven actief betrokken kan worden om freeriders gedrag te voorkomen. Tijdens twee door Vrijetijdshuis Brabant georganiseerde studiereizen naar eerdere culturele hoofdsteden Linz ’09 en Ruhr 2010, werd pijnlijk duidelijk dat de investeringen tussen publiek en private sector niet in balans waren. Reden genoeg dus om nu al concrete voorstellen te ontwikkelen om de private kant van de leisuresector te kunnen activeren. 

Binnen de Agenda van Brabant claimen de 5 Brabantse steden ieder hun eigen profiel. Met een gezamenlijke, daarop afgestemde agenda voert men een investerings-strategie voor het creëren van een optimaal vestigings- en leefklimaat. Echter tot op heden is er nog weinig invulling gegeven op voor het publiek populaire thema’s, terwijl hier juist de  kansen liggen om het MKB in Brabant te enthousiasmeren.

Afgelopen jaar hebben een aantal Brabantse steden zich opzichtig gepositioneerd op het terrein van food. Eindhoven en Helmond gingen voor Foodinspiration en ‘Eten van vlakbij’ terwijl ‘s-Hertogenbosch  als Hoofdstad van de Smaak de claim legde op ‘Beter eten’. Hierbij is een directe relatie gelegd tussen enerzijds stad en platteland (agrofood) en anderzijds tussen technologie en innovatie (foodindustrie). Het bestuurlijk enthousiasme voor de activiteiten van het afgelopen jaar doen vermoeden dat food de sleutel kan zijn voor de communicatie naar het grotere publiek. En, nog belangrijker, dat food een communicatiemiddel kan zijn om diepere thema’s aan de orde te laten komen die voor de positionering en ontwikkeling van de steden essentieel zijn. 

De steden hebben inmiddels gekozen voor (culturele) thema’s en profielen om de identiteit van de stad te kunnen versterken. Hierin is nog geen vertaling gemaakt naar de toepasbaarheid van het thema voor het lokale bedrijfsleven in de gastvrijheidsindustrie. Zou het nu dan niet mogelijk zijn om food te koppelen aan het lokale thema en in te zetten als ‘boodschapper’ naar het grote publiek? Ik zie het lijstje al voor me.  Eindhoven met Innovatie & Design in Food; Breda met logistiek, Beeldcultuur & Food;  ’s-Hertogenbosch met Health & Food; Helmond met Technology & Food en Tilburg met Social Innovation & Food. 

We zullen samen, met alle partners, de lokale leisuresector moeten activeren een fraaie menukaart voor te bereiden voor 2018. Food zou daarbij als bindmiddel kunnen dienen om het lokale toeristisch-recreatieve beleid op het cultuurbeleid af te kunnen stemmen. Mij lijkt dit een mooi uitgangspunt om de Brabantse verwevenheid tussen stad en platteland te kunnen versterken. Samen aan tafel om de kunst van het samenleven groots te vieren, met een hospitality-paragraaf in het bidbook voor 2018Brabant om je vingers bij af te likken.

In 2013 mag Marseille zich Capitale Européenne de la Culture noemen. Deze crimineel leuke stad investeert niet alleen in het oppoetsen van haar eigen imago maar ook in de regionale samenwerking. Marseille is onlosmakelijk verbonden met de Provence en afficheert zich om die reden als Marseille Provence 2013. Na Essen und das Ruhrgebiet een tweede voorbeeld van een sterke regionale aanpak en programmering. Voor 2018Brabant is er naast deze regionale aanpak nog een reden om eens extra goed te kijken naar Marseille Provence. Het provencaalse stadje Arles is in 2013 namelijk één van de peilers in de programmering met als hoofdattractie Vincent van Gogh. In Arles is de Fondation Vincent van Gogh verantwoordelijk voor een hedendaagse hommage aan het verblijf van Van Gogh in de stad. Samen met Espace Van Gogh heeft Arles echter nog onvoldoende aanbod om de naar beleving hunkerende consument te kunnen bedienen. Met 2013 in het vooruitzicht wil men hier graag verandering in aanbrengen door samen met onze Brabantse Van Gogh initiatieven te investeren in een Europese Culturele Route en kennis op te doen over succesvolle belevingsconcepten zoals het Vincentre in Nuenen. Voor Van Gogh Brabant zal het opstarten van deze samenwerking de eerste mijlpaal van 2011 worden. Samen met het Van Gogh Museum en Kröller Muller kan er dan in een duurzaam nederlands-frans cultuurtoeristisch product worden geïnvesteerd. Samen met het team van 2018Brabant kan er vervolgens een artistiek en economisch interessante vertaling worden gemaakt voor de relatie tussen 2018Brabant & Van Gogh.